صنعت قطعهسازی کرمانشاه که طی سالهای اخیر به یکی از ظرفیتهای کمتر دیدهشده اما راهبردی اقتصاد استان تبدیل شده است، این روزها با مجموعهای از چالشهای همزمان دست و پنجه نرم میکند؛ از مطالبات سنگین معوق از خودروسازان بزرگ کشور گرفته تا کمبود نقدینگی، مشکلات ارزی، اختلال در تأمین مواد اولیه و نگرانی از کاهش تولید و اشتغال.
به گزارش خبرنگار میلکان، موضوعی که در شورای گفت و گوی بخش خصوصی و دولت استان کرمانشاه با حضور استاندار کرمانشاه، رئیس اتاق بازرگانی، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان و هیئت رئیسه خانه صنعت و معدن و نمایندگان صنعت قطعهسازی مطرح شد، تصویری روشن از وضعیت فعلی این صنعت ارائه میدهد؛ صنعتی که با وجود توانمندیهای قابل توجه، اکنون برای حفظ ظرفیتهای موجود نیازمند حمایتهای فوری و تصمیمات ملی است.
۲۲ واحد قطعهسازی و دو هزار قطعه تولیدی
برخلاف تصور رایج از ساختار صنعتی کرمانشاه، این استان امروز دارای ۲۲ واحد قطعهسازی فعال است که نزدیک به دو هزار نوع قطعه مورد نیاز صنعت خودرو را تولید میکنند. بخشی از این واحدها بهطور مستقیم در زنجیره تأمین خودروسازان بزرگ کشور حضور دارند و بخشی دیگر محصولات خود را به بازار مصرف عرضه میکنند.
به گفته فعالان این حوزه، بخش مهمی از نیروی انسانی شاغل در این واحدها را کارگران ماهر و متخصص در حوزههای ماشینکاری، پرسکاری و صنایع وابسته تشکیل میدهند؛ موضوعی که اهمیت حفظ پایداری این صنعت را دوچندان میکند.
سایپا؛ گره اصلی قطعهسازان کرمانشاه
مهمترین چالش مطرحشده در این نشست، مطالبات معوق قطعهسازان از گروه خودروسازی سایپا بود.
بر اساس اعلام نایب رئیس انجمن همگن صنایع خودرو و نیرو محرکه استان، قطعهسازان کرمانشاه حدود ۴۵۰ میلیارد تومان از مجموعه سایپا مطالبه دارند؛ مطالباتی که بخشی از آن در قالب چکهای برگشتی و بخشی دیگر در قالب اسناد پرداختنشده باقی مانده است.
سیروس کوهستانی معتقد است شرایط مالی سایپا به مرحلهای رسیده که دیگر نمیتوان انتظار داشت این شرکت به تنهایی قادر به تسویه بدهیهای خود باشد و برای حل این بحران، مداخله نظام بانکی، سهامداران یا نهادهای ملی ضروری است.
در این میان سه شرکت «محورسازان زاگرس»، «پیکافروز» و «مارپیچ باختر» بیشترین میزان مطالبات را دارند. تنها شرکت محورسازان زاگرس بیش از ۳۰۰ میلیارد تومان از گروه سایپا طلبکار است؛ رقمی که تداوم فعالیت این واحد تولیدی را با چالش جدی مواجه کرده است.
همچنین مدیرکل صمت استان تأکید کرد که گروه صنعتی صدید نیز در فهرست واحدهای دارای مطالبات سنگین قرار دارد و چهار واحد اصلی طلبکار در مجموع حدود ۷۰۰ فرصت شغلی را در استان پشتیبانی میکنند.
ایرانخودرو؛ شرایط بهتر اما نه بدون مشکل
در مقابل، وضعیت همکاری قطعهسازان با ایرانخودرو نسبتاً باثباتتر ارزیابی میشود.
نایب رئیس انجمن همگن صنایع خودرو و نیرو محرکه استان کرمانشاه گفت: اگرچه پرداخت مطالبات از سوی این خودروساز با دوره زمانی حدود ۱۲۰ روزه انجام میشود، اما همین فاصله زمانی نیز در شرایطی که تأمین مواد اولیه عمدتاً نقدی شده، فشار قابل توجهی بر سرمایه در گردش واحدهای تولیدی وارد میکند.
وی تاکید کرد: حتی در بهترین حالت نیز قطعهسازان ناچارند مواد اولیه را نقدی خریداری کنند اما چند ماه بعد به مطالبات خود دسترسی پیدا کنند؛ وضعیتی که نقدینگی واحدها را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.
بحران نقدینگی؛ مهمترین تهدید کوتاهمدت
کوهستانی با اشاره به اینکه افزایش هزینه نهادههای تولید در ماههای اخیر حتی از نرخ عمومی تورم کشور نیز فراتر رفته است اظهارداشت: به همین دلیل، اعطای تسهیلات بانکی یکی از اصلیترین مطالبات این صنعت محسوب میشود.
پیشنهاد مطرحشده در این نشست، الگوبرداری از مدل حمایتی صنعت دارو است؛ مدلی که به واحدهای تولیدی امکان دریافت تسهیلاتی معادل چند برابر فروش سال گذشته را میدهد و میتواند بخشی از فشار نقدینگی موجود را کاهش دهد.
یک سال انتظار برای ارز
وی چالش دیگر را تخصیص ارز برای واردات مواد اولیه و تجهیزات مورد نیاز عنوان کرد و یادآور شد: برخی واحدهای قطعهسازی اعلام کردهاند بیش از یک سال در صف دریافت ارز قرار دارند؛ موضوعی که فرآیند تأمین قطعات و مواد اولیه را با اختلال جدی مواجه کرده است.
در شرایطی که بخش قابل توجهی از قطعات پیشرفته و فناوریمحور نیازمند واردات است، ادامه این وضعیت میتواند بخشی از ظرفیت تولید کشور را متوقف کند.
شکاف تکنولوژیک؛ خطری بزرگتر از کمبود نقدینگی
نایب رئیس انجمن همگن صنایع خودرو و نیرو محرکه استان به موضوع عقبماندگی فناوری صنعت قطعهسازی کشور پرداخت و گفت: در دهه ۱۳۷۰ و هنگام ورود پلتفرمهایی مانند پژو ۴۰۵، قطعهسازان داخلی قادر بودند حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد قطعات مورد نیاز را با توان داخلی تولید کنند.اما امروز این توان در برخی بخشهای فناوریمحور به کمتر از ۲۰ درصد رسیده است.
این آمار نشاندهنده شکلگیری شکافی عمیق میان سطح فناوری صنعت قطعهسازی ایران و استانداردهای جهانی است؛ شکافی که در حوزه قطعات پیشرفته و هایتک میتواند به یکی از چالشهای راهبردی صنعت خودرو کشور تبدیل شود.
فولاد؛ حلقه آسیبدیده زنجیره تأمین
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان کرمانشاه بیان داشت: در کنار مشکلات مالی، قطعهسازان با چالش تأمین مواد اولیه نیز روبهرو هستند.
احسان باقرخانی تصریح کرد: به دنبال مشکلات ایجاد شده برای برخی واحدهای بزرگ فولادی کشور، از جمله فولاد مبارکه و فولاد خوزستان، حدود ۵۸ واحد صنعتی استان کرمانشاه تحت تأثیر کاهش عرضه محصولات فولادی قرار گرفتهاند.
وی نیاز سالانه صنایع استان به انواع ورق، اسلب و محصولات فولادی راحدود ۱۷۰ هزار تن برآورد کرد و خاطرنشان ساخت: هرگونه اختلال در تأمین این مواد مستقیماً بر تیراژ تولید تأثیر میگذارد.
کاهش عرضه فولاد موجب شده برخی قراردادهای تولیدی با کاهش تیراژ مواجه شوند؛ اتفاقی که پیامد آن کاهش درآمد واحدها و تهدید اشتغال در زنجیره صنعت خودرو است.
اختلال لجستیکی و مشکلات واردات
نایب رئیس انجمن همگن صنایع خودرو و نیرو محرکه استان کرمانشاه یکی دیگر از دغدغههای فعالین این حوزه را مشکلات لجستیکی و محدودیتهای واردات قطعات و مواد اولیه برشمرد و افزود: بسیاری از خودروسازان بخش خصوصی که بر پایه واردات قطعات نیمهساخته فعالیت میکنند، در ماههای اخیر با تأخیرهای جدی در تأمین قطعات مواجه شدهاند؛ مسئلهای که اجرای قراردادهای تولیدی را با اختلال روبهرو کرده است.
ورود استانداری برای پیگیری مطالبات و حمایت از تولید
در این نشست، استاندار کرمانشاه ضمن تأکید بر اهمیت صنعت قطعهسازی استان، از پیگیری مستقیم مطالبات واحدهای تولیدی از شرکتهایی نظیر سایپا، مگاموتور، زامیاد، کرمانموتور و ایرانخودرو خبر داد.
منوچهر حبیبی همچنین اعلام کرد حمایت از قطعهسازان در اولویت تخصیص تسهیلات قرار خواهد گرفت و بخشی از منابع سفر ریاستجمهوری نیز میتواند به این حوزه اختصاص یابد.
وی همچنین بر فعال شدن کمیته هفتنفره بررسی خسارات واحدهای آسیبدیده و پیگیری جبران خسارات ناشی از شرایط اخیر تأکید کرد.
صنعت قطعهسازی کرمانشاه امروز در نقطهای حساس قرار گرفته است. از یک سو توانمندی تولید دو هزار قطعه، اشتغال تخصصی و حضور در زنجیره تأمین خودروسازان کشور، این صنعت را به یکی از مزیتهای مهم استان تبدیل کرده و از سوی دیگر انباشت مطالبات، کمبود نقدینگی، مشکلات ارزی، کاهش دسترسی به مواد اولیه و شکاف فناوری، آینده آن را با مخاطره مواجه ساخته است.
آنچه از مجموع سخنان مسئولان و فعالان صنعت برمیآید این است که مسئله قطعهسازی کرمانشاه دیگر صرفاً یک دغدغه استانی نیست؛ بلکه بخشی از چالش بزرگتر صنعت خودرو کشور است. چالشی که حل آن نیازمند تصمیمهای فوری در حوزه تأمین مالی، تسویه مطالبات، تسهیل واردات مواد اولیه و تدوین برنامهای جدی برای ارتقای فناوری صنعت قطعهسازی است؛ در غیر این صورت، حفظ ظرفیتهای موجود و اشتغال هزاران نفر در این بخش با دشواریهای بیشتری روبهرو خواهد شد.
