یادداشت: عبدالله مرادی – دکترای حرفهای روابط عمومی
کرمانشاه را با بیستون، طاقبستان، معبد آناهیتا، تکیه معاونالملک و دهها اثر ارزشمند تاریخی و فرهنگی میشناسند. این آثار تنها بناهای سنگی یا میراثی متعلق به گذشته نیستند؛ بلکه بخشی از هویت، حافظه تاریخی و سرمایه فرهنگی مردمی هستند که قرنها در این سرزمین زیستهاند. به همین دلیل، هر تصویر، نماد یا نشانهای که از سوی دستگاههای اجرایی و روابط عمومیها منتشر میشود، تنها یک عنصر گرافیکی نیست، بلکه بازنمایی هویت یک استان است.
با این حال، مدتی است در پوسترها و اینفوگرافیکهای منتشرشده از سوی برخی روابط عمومیهای کرمانشاه، تصاویری دیده میشود که قرار است یادآور تاریخ و تمدن این استان باشند، اما در واقع هیچ نسبتی با آثار باستانی کرمانشاه ندارند. نقشبرجستههایی خیالی، بناهایی با معماری بیگانه و آثاری که گاه محصول تخیل هوش مصنوعی هستند، به نام کرمانشاه منتشر میشوند و بدون کوچکترین دقت و راستیآزمایی، در خروجی رسانههای رسمی قرار میگیرند.
این اتفاق، صرفاً یک خطای گرافیکی نیست؛ بلکه نوعی تحریف هویت فرهنگی است. روابط عمومیها تنها مسئول اطلاعرسانی نیستند، بلکه یکی از مهمترین وظایف آنان، پاسداری از هویت بصری و فرهنگی سازمان و جامعه است. وقتی یک اداره یا نهاد رسمی، تصویری نادرست از میراث تاریخی کرمانشاه منتشر میکند، در واقع تصویری غلط را در ذهن مخاطب تثبیت میکند؛ تصویری که ممکن است بارها بازنشر شود و به تدریج جای واقعیت را بگیرد.
هوش مصنوعی در این میان، تنها یک ابزار است؛ ابزاری که نه تاریخ میشناسد، نه جغرافیا و نه ارزش میراث فرهنگی را درک میکند. آنچه تولید میکند، حاصل الگوهای آماری و انبوهی از تصاویر موجود در فضای مجازی است. بنابراین، اگر از آن خواسته شود تصویری از یک اثر تاریخی کرمانشاه خلق کند، هیچ تضمینی وجود ندارد که خروجی آن با واقعیت منطبق باشد. مسئولیت تشخیص این خطا، بر عهده هوش مصنوعی نیست؛ بر عهده کارشناس روابط عمومی، طراح گرافیک و مدیر رسانه است.
متأسفانه، مشکل تنها به تصاویر محدود نمیشود. بسیاری از این پوسترها و اینفوگرافیکها با غلطهای املایی، جانمایی نادرست واژهها، ترکیببندیهای ضعیف و شباهت فراوان به یکدیگر منتشر میشوند؛ نشانههایی که حکایت از انتشار مستقیم خروجی هوش مصنوعی، بدون بازبینی و ویرایش حرفهای دارد. نتیجه آن نیز کاهش کیفیت ارتباطات سازمانی و تضعیف اعتبار رسانههای رسمی است.
روابط عمومی حرفهای، از فناوری استقبال میکند، اما هیچگاه مسئولیت خود را به فناوری واگذار نمیکند. هوش مصنوعی میتواند سرعت تولید محتوا را افزایش دهد، ایده بدهد و در طراحی کمک کند، اما نمیتواند جای شناخت تاریخ، فرهنگ، هویت محلی و مسئولیت حرفهای را بگیرد.
کرمانشاه، با آن پیشینه درخشان تاریخی، سزاوار آن نیست که در پوسترهای رسمی با تصاویری خیالی و بیهویت معرفی شود. اگر روابط عمومیها قرار است حافظ تصویر سازمان و نماینده فرهنگ این استان باشند، نخستین وظیفه آنان، امانتداری در بازنمایی هویت تاریخی کرمانشاه است؛ زیرا کوچکترین بیدقتی در این زمینه، تنها یک اشتباه طراحی نیست، بلکه بیتوجهی به میراثی است که قرنها دوام آورده و امروز حفظ و معرفی درست آن، بر عهده ماست.
