نخستین جلسه شورای استاندارد استان کرمانشاه، امروز با محوریت بررسی و تشریح طرح «مرز دیجیتال هوشمند» برگزار شد؛ طرحی فناورمحور و آیندهنگر که با تکیه بر هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و حذف فرآیندهای سنتی، قرار است الگوی جدیدی از مدیریت مرزها و تجارت مرزی را در کشور پایهگذاری کند. در این نشست، مدیرکل استاندارد استان و استاندار کرمانشاه، این پروژه را یکی از اولویتهای راهبردی استان دانستند.
به گزارش میلکان، اسماعیل امینی در تشریح ابعاد این طرح گفت: «مرز دیجیتال هوشمند» با هدف عبور از وضعیت فعلی مرزها، که با توقفهای طولانی، اسناد کاغذی، هزینههای بالای لجستیک و زمانبر بودن ترخیص کالا همراه است، طراحی شده و مبتنی بر تجارت دیجیتال مرزی، هوش مصنوعی و یکپارچگی سامانههاست. به گفته وی، نسخه اولیه این طرح تدوین شده و رایزنیها برای اجرای آن در سطح ملی و استانی در حال انجام است.
کرمانشاه؛ انتخابی هدفمند برای اجرای پایلوت
امینی تأکید کرد انتخاب کرمانشاه برای اجرای پایلوت این پروژه حاصل یک تصمیم اتفاقی نیست، بلکه نتیجه همافزایی چند عامل مهم است؛ از جمله حجم بالای ترافیک تجاری در مرزهای استان، پایه صنعتی و کشاورزی قوی در حوزههایی مانند صنایع غذایی، فولاد، سیمان و پتروشیمی، تنوع کمنظیر کالاهای عبوری از محصولات فاسدشدنی تا مصالح ساختمانی، فراهم بودن زیرساخت فیبر نوری و آمادگی مدیریتی استان برای اجرای یک طرح ملی.
وی افزود: این تنوع کالایی، امکان آزمون کامل الگوریتمهای هوش مصنوعی، تحلیل ریسک و مدلهای تعاملی را فراهم میکند و کرمانشاه را به بستری مناسب برای اجرای آزمایشی این طرح تبدیل کرده است.
الگوگیری جهانی و بومیسازی استانی
مدیرکل استاندارد استان کرمانشاه با اشاره به اقتباس از تجارب موفق کشورهایی مانند کرهجنوبی، امارات، سنگاپور و مالزی گفت: این الگو با در نظر گرفتن ویژگیهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی استان بومیسازی شده و پیشبینی میشود با اجرای آن، زمان ترخیص کالا تا ۷۰ درصد کاهش یابد و دقت شناسایی تخلفات به حدود ۹۵ درصد برسد. همچنین بستر بلاکچین و هوش مصنوعی، شفافیت و اعتماد در تجارت مرزی را به شکل محسوسی افزایش خواهد داد.
از شناسنامه کیفی کالا تا مدیریت ریسک هوشمند
بر اساس این طرح، هر کالا یک کد یکتای قابل رهگیری مبتنی بر فناوری اینترنت اشیا دریافت میکند که از طریق QR Code و RFID قابل رصد است. تمامی اطلاعات کالا از مرحله تولید در مزرعه یا کارخانه تا خروج از مرز، در قالب یک «شناسنامه کیفی» در سامانه ثبت میشود و در اختیار تجار داخلی و خارجی قرار میگیرد.
در این سامانه، کالاها بر اساس سطح ریسک به سه گروه سبز، زرد و قرمز تقسیم میشوند؛ کالاهای کمریسک بدون آزمون، کالاهای با ریسک متوسط با بازرسیهای دورهای و کالاهای پرریسک با نظارت و آزمونهای دقیقتر ترخیص خواهند شد. این رویکرد، استراتژی برخورد با کالاها را هدفمند و هوشمند میکند.
تأکید استاندار بر ضرورت تحول در مدیریت مرزها
استاندار کرمانشاه نیز در این نشست با تأکید بر اهمیت راهبردی «مرز دیجیتال هوشمند» اظهار کرد: حجم بالای صادرات، واردات و ترانزیت در مرزهای استان ایجاب میکند که مدیریت مرزها از شیوههای سنتی فاصله گرفته و به سمت مدلهای هوشمند، شفاف و فناورمحور حرکت کند. به گفته وی، ادامه فعالیت مرزها با سازوکارهای قدیمی، پاسخگوی نیازهای امروز تجارت نیست.
استاندار کرمانشاه با اعلام حمایت کامل مدیریت ارشد استان از این پروژه، نقش استانداری را تسهیلگری و ایجاد هماهنگی میان دستگاههای اجرایی عنوان کرد و افزود: موفقیت این طرح در گرو همراهی همه نهادها از جمله گمرک، سازمان استاندارد، اتاق بازرگانی، دستگاههای زیرساختی و بخش خصوصی است و استانداری این هماهنگی را با جدیت دنبال خواهد کرد.
آمارهای مرزی و ضرورت اجرای طرح
در این جلسه، آمارهای مبادلات مرزی استان نیز مورد اشاره قرار گرفت؛ بهگونهای که مرزهای پرویزخان و خسروی سهم قابل توجهی در ترانزیت، صادرات و واردات کشور دارند و تنوع کالاها از فرآوردههای نفتی و دامی تا محصولات ساختمانی، پتروشیمی، لوازم خانگی و کالاهای اساسی، ضرورت استقرار یک نظام هوشمند و یکپارچه را دوچندان کرده است.
فازبندی، زمانبندی و چشمانداز ملی
این پروژه در چهار فاز طراحی شده است؛ فاز نخست شامل طراحی معماری فنی و هسته مرکزی هوش مصنوعی طی شش ماه، فاز دوم اجرای میدانی در مرز خسروی طی ۹ ماه، فاز سوم استقرار کامل در مرزهای قصرشیرین و پرویزخان و فاز چهارم مستندسازی و آمادهسازی برای تعمیم به کشور. پیشبینی میشود تا اوایل سال ۱۴۰۷ همه مرزهای استان کرمانشاه به این سامانه مجهز شوند و تا سال ۱۴۰۹، طرح به سایر مرزهای کشور تسری یابد.برآورد هزینه اجرای پروژه حدود ۵۳ میلیارد تومان اعلام شده که از محل منابع دولتی، درآمدهای خدماتی و مشارکت بخش خصوصی تأمین خواهد شد؛ هزینهای که به گفته مسئولان، بازگشت سرمایه آن کمتر از دو سال خواهد بود.
توسعه اقتصادی و افزایش جذابیت استان
به گفته مسئولان، اجرای «مرز دیجیتال هوشمند» علاوه بر تسهیل تجارت و کاهش هزینهها، موجب افزایش درآمدهای استانی، رونق اشتغال، جذب سرمایهگذاری و افزایش جذابیت مرزهای کرمانشاه برای تجار داخلی و خارجی خواهد شد؛ طرحی که میتواند کرمانشاه را به الگوی نوین مدیریت مرزها و تجارت دیجیتال در کشور تبدیل کند.
